T.C.
BAŞBAKANLIK
SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
SAYI : B.02.1.SÇE.0.09.00.02.010.06.01-251
KONU: Korunmaya Muhtaç Çocuklar
GENELGE
2008/13
Amaç
Madde 1 –
(1)
Korunma/tedbir kararlı çocuklara hizmet veren sosyal hizmet
kuruluşlarında 18 yaşını tamamladıktan sonra; himaye edilen kızlar,
korunma/tedbir kararı süresinin uzatılması/sona erdirilmesi, misafir
edilen erkekler, öğrenime devam edenler ve 3413 Sayılı Kanun’dan
yararlanacaklar ile özürlü bireyler hakkında yapılacak uygulamalar
ve uyulması gereken hususların düzenlenmesidir.
Bu amaçla 20 Kasım 1998 tarih M-5-4-98/1090 sayı ve 98/7 Nolu
“Korunmaya Muhtaç Çocuklar” konulu Genelge yürürlükten
kaldırılmıştır.
Himaye
Madde 2 –
(1) 2828 Sayılı Kanunun
24. maddesinin (b) fıkrasının ikinci bendi ve 5395 Sayılı Kanunun
42. maddesinin birinci fıkrası gereği korunma/tedbir kararı süresi
sona ermiş ancak tek başına yaşamını sürdüremeyecek durumda bulunan
kız çocukları kuruluşta himaye edilir.
Himaye Onayının
Alınması, Süresi ve Sonlandırılması
Madde 3 –
(1) Hangi gençlerin
himaye edileceğine, bu haktan hangi sebeple ve süreyle
yararlandırılacaklarına ilişkin karar; Sosyal İnceleme raporuna
dayalı olarak koordinasyon ve değerlendirme kurulu kararı, Kuruluş
Müdürünün teklifi ve İl Müdürünün onayı ile alınır.
(2) Himaye sürecindeki gencin hayata hazırlanması, hayatını kendi
başına idame ettirebilmesi ve iş ve meslek edinmesi amacıyla çocuğun
katılımı ile bir uygulama planı hazırlanır ve uygulanır. Gencin
durumu uygulama planı çerçevesinde üç aylık sürelerle
değerlendirilir. Yapılan çalışmalar belgelendirilir.(Ek 1)
(3) Himaye edilen gencin kuruluş kurallarına uyması esastır. Himaye
sürecinde yapılan rehberlik ve uyarılara rağmen, kuruluş
kurallarına/düzenine aykırı davranmayı alışkanlık haline getirme ve
korunma altındaki diğer çocuklara zarar verici davranışlarda bulunma
gibi kurumun verdiği hizmetleri istismar ettiği tespit edilen
gencin, sosyal inceleme raporuna dayalı olarak koordinasyon ve
değerlendirme kurulu kararı, Kuruluş Müdürünün teklifi ve İl
Müdürünün onayı ile himaye onayı iptal edilmek suretiyle kuruluş ile
ilişiği kesilebilir.
(4) Himaye süreci sona eren gencin gerekirse ayni nakdi yardım
hizmeti ve/veya yerel imkânlarla desteklenerek hayata atılması
sağlanır.
Korunma/tedbir
kararı süresinin uzatılması/sona erdirilmesi
Madde 4 -
(1) 18 yaşını
tamamlayarak reşit olan ancak ortaöğrenime devam eden ve korunma
altında bulunma koşulları devam eden gençler hakkında 2828 Sayılı
Yasanın 24. maddesinin a/1 bendi gereği korunma/tedbir kararları 20
yaşına kadar (19 yaşını tamamlayıp 20 yaşından gün aldığı
tarihe kadar 1 yıl süreyle) uzatılabilir.
(2) Korunma/tedbir kararlı veya misafir onaylı olup bir
yükseköğrenim programını kazanan ve korunma/tedbir koşulları devam
eden gençlerin korunma/tedbir kararı süresi 2828 Sayılı Yasanın 24.
maddesinin a/2 bendi gereği 25 yaşına kadar (24 yaşını
tamamlayıp 25 yaşından gün aldığı tarihe kadar)
uzatılabilir.
(3) Korunma/tedbir süresinin uzatılması için ilgili mahkemelere
yapılan başvuruların kanunda geçen maddelere uygun olmasına özen
gösterilir. Kanun kapsamı dışında verilen kararların düzeltilmesi
için gerekli işlemler yapılır.
(4) Öğrenim nedeniyle korunma kararının uzatılıp uzatılmayacağı
değerlendirilirken öncelikle korunma altında bulunma koşullarının
devam edip etmediği dikkate alınır.
(5) Yüksek öğrenime devam eden gençlerden, Anadolu Üniversitesi Açık
Öğretim Fakültesine devam edenlerin korunma altında bulunma
şartlarını taşıması halinde, korunma/tedbir kararları
yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde uzatılabilir.
(6) Yüksek öğrenime devam ettiği gerekçesiyle, korunma/tedbir kararı
süresi 25 yaşına kadar uzatılan gençlerin, yüksek öğrenimlerini 25
yaşından önce bitirmeleri halinde, gerekçenin ortadan kalkması
nedeniyle, öğrenim bitim tarihi itibariyle korunma/tedbir kararı
süresi sonlanmış sayılarak kuruluşla ilişikleri kesilir.
(7) Korunma/tedbir kararı süresi 25 yaşına kadar uzatılan
gençlerden; yapılan tüm rehberlik ve uyarılara rağmen gerekçesiz
olarak okula devam etmeyen ve devamsızlıktan sınıf tekrarı yaptığı
belgelenenler ile kuruluş kurallarına/düzenine aykırı davranmayı
alışkanlık haline getirme, korunma altındaki diğer çocuklara zarar
verici davranışlarda bulunma gibi nedenlerle kurumun verdiği
hizmetleri istismar ettiği tespit edilenlerin durumları
değerlendirilir. Bu gençler hakkında sosyal inceleme raporuna dayalı
olarak koordinasyon ve değerlendirme kurulu kararı ve konuya ilişkin
belgeler ile birlikte korunma/tedbir kararının iptali talebiyle
mahkemeye başvurulur.
(8) Ön lisans veya lisans düzeyinde yüksek öğrenim gören gençlerin,
öğrenimlerini tamamlamadan yüksek öğrenim giriş sınavına yeniden
girmek suretiyle dengi başka bir ön lisans veya lisans programını
kazanmaları halinde durumları değerlendirilir. Bu gençlerin, sağlık
sorunları gibi önemli konular dışında mazeretsiz olarak
devamsızlıktan sınıfta kalarak başka bir yüksek öğrenim programına
kayıt yaptırmak istemeleri veya kurumun sunduğu olanaklardan daha
fazla sürede yararlanmak amacıyla korunma/tedbir kararı süresinin
uzatılması hakkını istismar ettiklerinin tespit edilmesi durumunda,
gerekli bilgi belge ve kurumsal görüşler ilgili Mahkemelere sunulmak
suretiyle korunma/tedbir kararının sonlandırılması talep edilebilir.
Öğrenime Devam
Eden Gençler
Madde 5 -
(1)Özel üniversite harç
kredileri kurum bütçesinden ödenemediğinden ve gençlerin toplumsal
ve kurumsal kaynaklardan azami ölçüde yararlanabilmeleri için yüksek
öğrenime devam edeceklerin şehir merkezlerinde faaliyet gösteren
kamu üniversitelerini tercih etmeleri konusunda gerekli rehberlik ve
yönlendirme faaliyetleri yapılır.
(2) Korunma/tedbir kararlı çocukların öğrenimleri ile ilgili burs
veya yaptıkları stajlarda herhangi bir ücret almaları durumunda,
2828 ve 5395 Sayılı Kanunlardan kaynaklanan ve ilgili mevzuatla
düzenlenmiş harçlıkları kesintisiz olarak ödenmeye devam olunur.
(3) Tam gün öğrenim görüp de yemeklerini kuruluşta yeme olanağı
bulamayan çocuklara, öğrenim süresince harçlıkları iki kat
artırılarak ödenir,
(4) Yüksek öğrenime devam eden gençlerin, öğrenim dönemi süresince
kredi Yurtlar Kurumuna bağlı yurtlarda kalmaları esastır.
Misafir Onayı
Madde 6 –
(1) 2828 Sayılı Kanunun
24.maddesinin son paragrafında; “korunma kararı kalkan çocukların
Kurumla ilişkilerinin devamı sağlanır, bu çocuklara gerektiğinde
imkanlar ölçüsünde Kurumca yardımcı olunur” hükmü yer almaktadır. Bu
hüküm gereği; 18 yaşını tamamladığı veya 20
yaşına kadar uzatılan korunma/tedbir kararı süresi sona erdiği
tarihte, korunma altında bulunma koşulları devam edenlerden;
a) Ortaöğrenim son sınıfta olanların,
b) Bir yıllık süre zarfında yükseköğrenim sınavına girecekler veya
bu sınav sonucunu bekleyenlerin,
c) Gidecek yeri olmayanların,
kuruluşlarda misafir edilmeleri sağlanabilir.
(2) Gençlerin misafir edilme hakkından hangi sebeple ve hangi
süreyle yararlandırılacağı; sosyal inceleme raporuna
dayalı olarak koordinasyon ve değerlendirme kurulu kararı, Kuruluş
Müdürünün teklifi ve İl Müdürünün onayı ile belirlenir.
(3) Hakkında misafir onayı alınan gençler, kuruluşta bakılan
korunma/tedbir kararlı gençler/çocuklar ile aynı haklardan
yararlandırılır.
(4) Gidecek yeri olmadığı gerekçesi ile hakkında misafir onayı
alınan gencin hayata hazırlanması, hayatını kendi başına idame
ettirebilmesi ve iş ve meslek edinmesi amacıyla gencin katılımı ile
bir uygulama planı hazırlanır ve uygulanır. Gencin durumu uygulama
planı çerçevesinde üç aylık sürelerle değerlendirilir.Yapılan
çalışmalar belgelendirilir.(Ek 1)
(5)Kuruluşla ilişiği kesildikten sonra bir yükseköğrenim programını
kazanan gençler hakkında misafir onayı alınmaz, korunma/tedbir
kararları uzatılmaz. Ancak bu durumda olan gençlerin talepleri
olması ve haklarında yapılacak sosyal inceleme sonucunda uygun
görülmesi halinde kurumsal ve toplumsal kaynaklarla (burs, sponsor
desteği vb.) toplum içinde desteklenmeleri sağlanır,
(6) Misafir onaylı olup, yükseköğrenim giriş sınavı sonucuna göre
bir yükseköğrenim programına yerleşemeyen gençler hakkında ikinci
kez misafir onayı alınmaz.
(7) 25 yaşına kadar uzatılan korunma/tedbir kararı süresi sona eren
gençlerden master veya doktora öğrenimine devam edenler hakkında
misafir onayı alınmaz.
(8) Misafir onayı sürenin bitimi ile sona erer. Ancak onayda
belirtilen gerekçenin belirtilen süreden önce ortadan kalkması
halinde onay iptal edilir.
(9) Hakkında misafir onayı alınmış gençlerin kuruluş kurallarına
uyması esastır. Yapılan rehberlik ve uyarılara rağmen, kuruluş
kurallarına/düzenine aykırı davranmayı alışkanlık haline getirdiği,
korunma altındaki diğer çocuklara zarar verici davranışlarda
bulunduğu tespit edilenlerin durumu, gerekli destek sağlanmak
koşuluyla, sosyal inceleme raporuna dayalı olarak koordinasyon ve
değerlendirme kurulu kararı, Kuruluş Müdürünün teklifi ve İl
Müdürünün onayı ile misafir onayları iptal edilmek suretiyle kuruluş
ile ilişikleri kesilebilir.
3413 Sayılı
Kanun’dan Yararlanacak Gençler
Madde 7 –
(1) 21.4.2005 tarihinde
kabul edilen 5335 Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunun 48. Maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 7 numaralı
alt bendi olan “53 madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini
devamlı yapmasına engel olabilecek vücut veya akıl hastalığı veya
vücut sakatlığı ile özürlü bulunmamak” hükmü “53 madde hükümleri
saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek
akıl hastalığı bulunmamak” olarak değiştirilmiş olup, yapılan
değişiklik dikkate alınarak korunma ve bakım altında iken reşit olan
özürlü gençlerimize (en az ilköğretim mezunu olan ve yeni bir sağlık
kurulu raporu ile durumları belgelenen) Form A belgesi düzenlenir.
(2) İlköğretim ara sınıflarından (6-7-8) ayrılan ve reşit olan
gençlere Form A belgesi düzenlenmez. Bu gençlerin Açık İlköğretimi
bitirmeleri halinde Form-A belgeleri düzenlenir.
(3) 1985 yılından önce doğan ve ilkokul diploması olanlara Form A
belgesi düzenlenebilir. Ancak bu kişiler, ilgili mevzuat gereği işe
girmelerinin zor olacağı konusunda bilgilendirilir.
(4) Çocukların yurttan ayrılmadan önce gelecek yaşantılarına
hazırlanmaları ve ileriki yaşamlarında mağdur olmamaları amacıyla
3413 sayılı Kanundan yararlanarak işe yerleşme, adreslerini
güncelleme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun ilgili maddeleri
konularında bilgilendirilmeleri ile kredi kartı kullanma, elektrik
su gibi fatura yatırma gibi sosyal yaşamda ihtiyaç duyacakları
konularda gerekli bilgilendirmeler yapılır. Kamu kurumlarında göreve
başlayanlar geçlerimizin, işten ayrılmaları halinde açıktan
atanmalarının ve yeniden işe yerleştirilmelerinin çok güç veya
mümkün olmadığı konularında bilgilendirilmeleri sağlanır.
(5) Kuruluşlarımızda bulunan çocuk ve gençlerin işe yerleşebilmeleri
için amir hükümler gereği en az zorunlu eğitimi tamamlamaları için
gerekli çalışmalar yapılır.
(6) Kamu kurum ve kuruluşlarının 3413 sayılı Kanun kapsamındaki
taleplerinin çoğunlukla yükseköğrenim ve lise mezunu düzeyinde
olması ( ilkokul mezunlarının alınmaması) nedeniyle, gençlerimizin
ileride mağdur olmamaları için en azından ilköğretim ve liseyi
bitirmeleri sağlanır, üniversite eğitimi almaları konusunda gerekli
rehberlik yapılır.
Özürlü Bireyler
Madde 8 –
(1) 2828 Sayılı Kanun’un
24 üncü maddesinin (c) fıkrasının ikinci bendinde “bedensel,
zihinsel ve ruhsal sakatlıkları nedeniyle sürekli bakıma muhtaç
durumda bulunan ve çalışmaktan aciz olan çocukların korunma/tedbir
kararı uzatılır. Korunma/tedbir kararları kalkan çocukların Kurumla
İlişkilerinin devamı sağlanır, bu çocuklara gerektiğinde imkanlar
ölçüsünde Kurumca Yardımcı olunur.” Hükmü gereğince özürlü gençlerin
de mümkün olduğu ölçüde kendilerine yeterli bireyler olarak topluma
dahil olmaları için gerekli mesleki çalışmalar yapılmalıdır. Bu
çerçevede:
a)Özürlü bireylerin özür
durumları sağlık kurulu raporu ile yürürlükteki mevzuat hükümleri
gereği belgelendirilir.
b)Özürlü bireyler MEB Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği
çerçevesinde eğitim hizmetlerinden yararlandırılır.
c) Özürlü bireylerin 3413 Sayılı Yasa kapsamında ve özürlüler için
açılan sınavlar sonucunda işe yerleştirilmeleri için 7 inci maddenin
birinci fıkrası çerçevesinde gerekli çalışmalar yapılır.
ç) Bakım ve rehabilitasyon merkezleri dışındaki kuruluşlarda korunma
altında bulunan ve sürekli bakıma ihtiyaç duyan özürlü bireyler,
bakım merkezlerine yerleştirilmelerinin değerlendirilmesi için
Özürlü Bakım Hizmetleri Dairesi Başkanlığına bildirilir.
d)Kuruluşlarda kalan özürlü bireylerin evde bakım hizmetinden, özel
bakım merkezlerinden ve koruyucu aile hizmetinden yararlanmaları
için durumları değerlendirilir, yararlandırılmalarının uygun
görülmesi halinde yapılan işlem hakkında Özürlü Bakım Hizmetleri
Dairesi Başkanlığına bilgi verilir.
e) Psikiyatrik tanısı olan özürlü bireylerin tedavisi ilgili sağlık
kuruluşlarında yapılır. Tedavi sonrası toplu yaşam mekanlarının
özellikleri dikkate alınarak yaklaşım modelleri ve alınması gereken
tedbirler konusunda tıbbi değerlendirme yapılarak hizmetler
planlanır.
Bilgilerinizi ve gereğini
arz/rica ederim.
Dr. İsmail BARIŞ
Genel Müdür
